In order to investigate the possibility of quinoa producing in Garmsar, Iran, a factorial experiment conducted in randomized complete block design with three replications in 2018-2019 growing season at Garmsar Agricultural Research Station. The factors were planting date at three levels (March 6th, April 1st and April 6th) and the three genotypes of quinoa (Q26, Q29 and Titicaca). Results showed that the effect of planting date was significant for all studied traits except the harvest index. Also, all studied traits were significantly different in all genotypes. Titicaca planted on March 6th had the highest yield (2276 kg.ha-1).The grain yield and yield components decreased with the delaying the planting date. Compared to early plantings, Latest date, April 6th, led to reduction of all traits, especially grain yield (about 50%). The results of simple phenotypic correlation between the studied traits showed that grain yield per hectare had the highest correlation with plant yield (0.877) and then with leaf area index (0.832), panicle weight (0.815) and number of branches per plant (0.745) that was significant at the 1% probability level.

ده هیبرید سینگل کراس ذرت در قالب طرح بلوک های کامل تصادفی در 4 تکرار و 14 منطقه مختلف به مدت دو سال (1377 و 1378) جمعا در 28 محیط از نظر پایداری عملکرد دانه، تعداد دانه در ردیف، تعداد ردیف دانه، عمق دانه و وزن هزار دانه با استفاده از معیارهای پیشنهادی مختلف از جمله ضریب رگرسیون (bi) و انحراف از خط رگرسیون (S2di)، واریانس پایداری (σi2)، معیار Wi، ضریب تغییرات (C.V.) و بالاخره ضریب تبیین (R2) مورد بررسی قرار گرفتند. علاوه بر این، برای عملکرد دانه طبق روش پیشنهادی کانگ (Kang, 1993) تجزیه های لازم برای گزینش توام برای عملکرد دانه و پایداری انجام شد. بررسی پایداری هیبریدها برای عملکرد دانه با استفاده از معیارهای S2di، σi2، Wi،C.V.  و R2 و همچنین روش گزینش توام برای عملکرد دانه (معیار Ysi) نشان داد که هیبریدهای شماره 6 (KL17.2-5×MO17) و شماره 10 (KSC704) پایدار می باشند. بالاترین عملکرد دانه به ترتیب با میانگین 10.346 و 10.362 تن در هکتار به هیبریدهای شماره 6 (KL17.2-5×MO17) و 10 (KSC704) تعلق داشت. بررسی غیر یکنواختی ضرایب رگرسیون در اثر متقابل هیبرید × محیط نشان داد که این منبع فقط در مورد صفات تعداد ردیف دانه و عمق دانه معنی دار بوده است. بررسی پایداری اجزا عملکرد دانه نشان داد که هیبریدهای پایداری برای عملکرد دانه، تناسبی با هیبریدهای پایدار برای اجزا عملکرد ندارند و این در حالی است که عملکرد دانه با صفات تعداد دانه در ردیف، وزن هزار دانه و عمق دانه (به ترتیب با 0.64=r، 0.45=r و 0.40=r) همبستگی مثبت و بالایی را نشان داد. بر اساس ضرایب رگرسیون، هیبریدهای شماره 6 (KL17.2-5× MO17) و 10 (KSC704) برای صفت تعداد ردیف دانه در بلال واکنش خوبی نسبت به بهبود شرایط محیطی نشان نمی دهند.

این پژوهش به منظور ارزیابی پایداری عملکرد دانه و برهمکنش ژنوتیپ و محیط بر عملکرد دانه لاین های امیدبخش باقلا، 11 لاین امید بخش همراه با چهار رقم فیض، شادان، مهتا و برکت (شاهد)، در قالب طرح بلوک­های کامل تصادفی با سه تکرار در چهار ایستگاه تحقیقاتی (گرگان، دزفول، بروجرد و ایرانشهر) به مدت دو سال زراعی (1399-1397) انجام شد. نتایج تجزیه واریانس مرکب داده ها نشان داد که اثر محیط، ژنوتیپ و برهمکنش ژنوتیپ و محیط به ترتیب با سهم 60/07، 19/8و 20/07 درصد از تنوع کل عملکرد دانه، معنی دار بودند. بر اساس نتایج تجزیه GGE بای پلات دو مؤلفه اصلی اول (ژنوتیپ) و دوم (برهمکنش ژنوتیپ و محیط) در مجموع 5/76 درصد از تغییرات کل را توجیه کردند. بر اساس نمودار چند ضلعی، دو محیط کلان و ژنوتیپ های سازگار برای هر محیط شناسایی شدند. براساس نزدیکی به مبدأ بای پلات، ژنوتیپ های G1، G3، G4 و G14 دارای پایداری عمومی بالا شناخته شدند. بر اساس نتایج تجزیه و تحلیل GEI و GGE بای پلات، محیط گرگان در هر دو سال آزمایش از قدرت تفکیک بالایی برخوردار بود و به عنوان مکان مناسب برای گزینش ژنوتیپ های برتر باقلا شناخته شد. بر اساس نتایج تجزیه بای پلات ژنوتیپ G6  (Barkat×New mammoth) در همه محیط ها از لحاظ عملکرد و پایداری نسبت به سایر ژنوتیپ ها برتر بود. ژنوتیپ های G10 (HBP/SOE/99)، G9 (ILB1266)، G2 (Barkat×ILB 5284) و G4 (Barkat×Giza Blanka)، علاوه بر پایداری عملکرد، دارای عملکرد دانه بالاتر از ارقام شاهد بودند و بنابراین برای استفاده در برنامه های به نژادی و در ادامه برای توسعه کشت باقلا در مناطق هدف مناسب شناخته شدند.

نخود بعد از گندم مهمترین محصول در دیمزارهای کشور ما می باشد که سالانه حدود700  هزار هکتار به کشت این محصول اختصاص داده می شود. در این بررسی 14 لاین و رقم نخود بهمراه رقم شاهد جم در پنج منطقه کرمانشاه، ایلام، ارومیه، گچساران و گرگان بمدت چهار سال (81-1378) در قالب طرح بلوک های کامل تصادفی با چهار تکرار مورد بررسی قرار گرفتند. از آنجا که در برخی از سال ها در بعضی از مکان ها آزمایش انجام نشده، لذا ترکیب سال و مکان به صورت محیط در نظر گرفته شد و در مجموع، داده های 15 محیط مورد بررسی قرار گرفت. آزمون بارتلت، عدم یکنواختی واریانس اشتباهات آزمایشی را نشان داد، از این رو محیط ها به گروه دسته بندی شدند به طوری که آزمون بارتلت در هر یک از گروه ها غیر معنی دار شد. تجزیه مرکب عملکرد نشان داد که اثر متقابل محیط × ژنوتیپ در هر سه گروه معنی دار بود. تجزیه پایداری با استفاده از روش ابرهارت و راسل نشان داد که لاین های  Flip84-82 ,ILC482و Flip 84-80 ضمن دارا بودن عملکرد بالاتر از میانگین ژنوتیپ ها و شاهد جم دارای ضریب رگرسیون نزدیک 1 بوده و از بین آنها لاین ILC482 پایدارترین ژنوتیپ با عملکرد بالا بود. این لاین برای مناطق گرگان و گچساران توصیه شد. در گروه3 نیز لاین های Flip 90-96, Flip 84-42, Flip 86-50 ضمن داشتن عملکرد بالاتر از میانگین ژنوتیپ ها و شاهد جم دارای ضریب رگرسیون نزدیک 1 بوده و از بین آنها لاین Flip 84-42  پایدارترین ژنوتیپ با عملکرد بالا بود. به این لحاظ لاین Flip 84-42 برای مناطق کرمانشاه، ایلام و ارومیه قابل توصیه می باشد. این لاین در محیط های گروه 1 نیز عملکرد بالایی برخوردار بود.

Identifying the constraining factors of production and yield gap is very important. Therefore; this research was performed to identify the production constraining factors of local rice cultivars. All management practices from nursery preparation to harvesting stages for 100 paddy fields of local rice cultivars were recorded through field studies, in Sari, from 2015-2016. In the CPA, the actual and calculated potential yield were 4495 and 5703 kg/ha, respectively and the gap was 1221 kg/ha. The yield gap caused by number of top-dressing variables was 324 kg/ha, equal to 27% of the total yield gap. The yield gap related to previous year of legumes cultivation was 218 kg ha-1, equal to 18% of the total yield variation. Among the 10 variables entered in the CPA model, the effects of top-dress fertilizer application and its application frequency and foliar application were remarkable, which could compensate a significant part of the yield gap (444 kg/ha, 37% of total) in the farmers’ fields by managing these variables. According to boundary line analysis (BLA) finding, actual yield mean on the basis of optimal limit related to 12 variables under study was 5369 kg/ha, with 881 kg/ha yield gap . Mean relative yield and relative yield gap for 12 variables (transplanting date, seedling age, number of seedlings per hill, planting density, nitrogen and phosphorous per hectare, nitrogen before transplanting, harvesting date, lodging problem, pest problem, diseases problem and weeds problem) were 83.64 and 16.35 kg/ha, respectively. Based on the finding, it can be stated that the model precision is appropriate and can be applied for both estimation of the quantity of yield gap and determining the portion of each restricting yield variables.